Hàng triệu người dân trên khắp cả nước đã thành kính chiêm bái Xá lợi Đức Phật trong khuôn khổ Đại lễ Phật đản Vesak Liên hợp quốc 2025. Không chỉ là sự kiện tôn giáo, đây còn là minh chứng sống động cho đời sống tín ngưỡng phong phú, tinh thần đoàn kết và lòng nhân ái của người Việt Nam.
Dấu ấn linh thiêng từ những ngày đầu
Sáng 2/5/2025, chuyên cơ quân sự đưa xá lợi Đức Phật – bảo vật quốc gia Ấn Độ – hạ cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM), chính thức mở đầu chuỗi sự kiện chiêm bái trải dài từ Nam ra Bắc (1).
Trong nhiều thế kỷ, việc chiêm bái xá lợi Đức Phật luôn được xem là một trong những nghi lễ thiêng liêng nhất của Phật tử khắp thế giới. Với người dân Việt Nam, đây không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là cơ hội hiếm hoi để cảm nhận trực tiếp sự hiện diện của Đức Phật qua bảo vật ngàn năm.
Từ ngày 3 đến trưa 8/5, chùa Thanh Tâm (huyện Bình Chánh, TP.HCM) đã đón hàng trăm nghìn lượt người dân và Phật tử đến chiêm bái. Nhiều gia đình có mặt từ nửa đêm, xếp hàng trong yên lặng, trật tự. Có ngày, dòng người nối dài hơn 3 km, bất chấp cái nắng gay gắt đầu hè (2)(3).
Trong giây phút đầu tiên được chiêm bái, chị Nguyễn Thị Hương Thủy xúc động: “Chúng tôi rất hân hoan, náo nức được vào bên trong chùa để chiêm bái xá lợi Đức Phật. Đây là sự kiện tâm linh mà mỗi người con Phật mong mỏi bấy lâu” (4).
Lan tỏa từ Nam ra Bắc
Hành trình chiêm bái xá lợi tiếp tục từ Nam ra Bắc, như một dòng chảy tâm linh xuyên suốt, gắn kết người dân nhiều vùng miền. Núi Bà Đen (Tây Ninh): từ ngày 8-13/5, hàng vạn Phật tử và du khách đã lên đỉnh núi, nơi xá lợi được tôn trí trong không gian thiêng liêng. Chùa Quán Sứ (Hà Nội): từ ngày 13-16/5, Thủ đô trở thành trung tâm của sự kiện khi đón gần 3,5 triệu lượt người chiêm bái, mỗi ngày khoảng 1 triệu lượt (5).
Khung cảnh trước cổng chùa Quán Sứ trong những ngày ấy trở thành hình ảnh khó quên. Từ 5h sáng, dòng người đã nối dài hàng cây số, chờ đợi trong trật tự. Chính quyền thành phố Hà Nội cùng Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ, phân luồng giao thông, bố trí lực lượng an ninh, đảm bảo không gian trang nghiêm cho đại lễ (6).
Tiếp đó, xá lợi được cung nghinh về chùa Tam Chúc (Hà Nam) từ ngày 17 đến ngày 21/5 (7). Với quy mô quần thể chùa lớn nhất thế giới, nơi đây đã trở thành điểm hội tụ của hàng nghìn tăng ni, Phật tử và khách hành hương.
Đặc biệt, chùa Chuông (Hưng Yên) vào cuối tháng 5 đón khoảng 500.000 lượt người và hàng trăm nghìn phương tiện (8). Sự chuẩn bị chu đáo về an ninh, y tế, giao thông của tỉnh Hưng Yên cho thấy tính chuyên nghiệp ngày càng cao trong việc tổ chức những sự kiện tín ngưỡng quy mô lớn.
Điểm dừng chân cuối cùng là chùa Quán Thế Âm (Đà Nẵng), nơi hàng vạn Phật tử miền Trung thành kính chiêm bái từ ngày 30/5 đến 2/6 (9).
Tổ chức minh bạch, phục vụ tận tâm
Một trong những điểm nhấn của sự kiện năm nay là tính minh bạch và chuẩn mực trong tổ chức. Ban Tổ chức Đại lễ Vesak đưa ra quy định rõ ràng: không nhận lễ phẩm, không thu phí, không quay phim chụp ảnh trong khu vực tôn trí xá lợi (10).
Điều này thể hiện tinh thần trở về đúng giá trị cốt lõi: chiêm bái bằng lòng thành kính, không pha tạp yếu tố thương mại hay hình thức.
Các địa phương cũng huy động lực lượng chức năng, tình nguyện viên, y tế và hậu cần để phục vụ người dân: phát nước miễn phí, bố trí xe điện, nhà vệ sinh, hướng dẫn xếp hàng, đảm bảo an toàn giao thông và an ninh trật tự (11). Nhiều người dân cho biết họ cảm nhận rõ sự tận tình và tinh thần phục vụ cộng đồng, giúp việc chiêm bái diễn ra trong thanh thản và trọn vẹn.
Những cung bậc cảm xúc và trải nghiệm
Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất chính là những lời tâm sự giản dị nhưng chân thành của người dân: Bà Nguyễn Thị Lý (76 tuổi, Củ Chi), người xếp hàng hơn hai giờ giữa trưa nắng, chia sẻ: “Tôi rất hạnh phúc khi nhìn thấy xá lợi, cảm thấy như hiện thân của Đức Phật” (3).
Chị Hương Thủy (TP. HCM) bày tỏ: “Chiêm bái xá lợi Phật là động lực để tu tập, giữ vững niềm tin vào chánh pháp” (4).
Những lời chia sẻ mộc mạc ấy phản ánh chiều sâu tâm linh mà không phải bất kỳ sự kiện nào cũng mang lại.
Đáng chú ý, nhiều bạn trẻ cũng tham gia. Anh Nguyễn Văn Phú (28 tuổi, Hà Nội) cho biết: “Tôi đi cùng nhóm bạn, không chỉ vì tín ngưỡng mà còn để tìm sự bình an trong tâm hồn. Đây là trải nghiệm khó quên, giúp tôi hiểu hơn về văn hóa và tâm linh Việt Nam”.
Qua đó cho thấy, đời sống tín ngưỡng không chỉ gắn với thế hệ lớn tuổi mà còn đang lan tỏa mạnh mẽ trong giới trẻ thành thị.
Giá trị xã hội và văn hóa
Các nhà nghiên cứu cho rằng sự kiện chiêm bái Xá lợi Phật có ý nghĩa vượt lên một nghi lễ tôn giáo thông thường:
Về văn hóa – xã hội: Đây là dịp củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Hàng triệu người cùng chia sẻ một không gian thiêng liêng, cùng chung niềm tin và khát vọng hướng thiện.
Về giáo dục đạo đức: Những giá trị từ bi, trí tuệ và hòa hợp của Phật pháp được lan tỏa mạnh mẽ, góp phần bồi dưỡng nhân cách, đặc biệt trong bối cảnh xã hội hiện đại nhiều biến động.
Về ngoại giao văn hóa: Sự kiện cho thấy mối quan hệ gắn bó Việt Nam – Ấn Độ. Khi Ấn Độ cho phép rước Xá lợi, điều đó khẳng định sự tôn trọng lẫn nhau về tín ngưỡng, văn hóa, tạo nền tảng vững chắc cho quan hệ song phương (12).
PGS.TS. Trần Ngọc Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng, nhận định: “Chiêm bái xá lợi Phật không chỉ là một hành động tôn giáo, mà còn là biểu hiện sống động của đời sống tinh thần Việt Nam đương đại. Nó cho thấy sự gặp gỡ giữa truyền thống và hiện đại, giữa lòng thành kính và tinh thần trách nhiệm xã hội”.
Chuỗi sự kiện chiêm bái xá lợi Đức Phật đã viết nên bức tranh sinh động về đời sống tôn giáo Việt Nam. Hàng triệu người dân, bất chấp nắng mưa, kiên nhẫn xếp hàng nhiều giờ để được tận mắt chiêm bái, với lòng thành kính sâu xa.
Đây là minh chứng rõ ràng rằng đời sống tín ngưỡng vẫn luôn giữ vai trò quan trọng trong xã hội Việt Nam hiện đại. Không chỉ củng cố đời sống tâm linh, sự kiện còn khẳng định sức mạnh đoàn kết cộng đồng, tinh thần hướng thiện và khát vọng sống an lành, nhân văn.
Tài liệu tham khảo:
(1) VnExpress. Dòng người xếp hàng hơn 3 km chờ chiêm bái xá lợi Đức Phật. (https:// vnexpress.net/dong-nguoi-xep-hang-hon-3-km-cho-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-4881166.html)
(2) Công lý. Người dân TP.HCM có thể chiêm bái xá lợi Đức Phật đến ngày 8/5. (https://congly. vn/nguoi-dan-tp-hcm-co-the-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-den-ngay-8-5-477376.html)
(3) Tuổi Trẻ. Hàng chục ngàn người dân và Phật tử đến chiêm bái xá lợi Phật. (https://tuoitre. vn/hang-chuc-ngan-nguoi-dan-va-phat-tu-den-chiem-bai-xa-loi-phat-2025050408030732.htm) (4) Người Lao Động. Ghi nhận sáng đầu tiên khai mở chiêm bái xá lợi Đức Phật tại chùa Thanh Tâm.( https://nld.com.vn/ghi-nhan-sang-dau-tien-khai-mo-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-tai-chua-thanh-tam-196250503091335984.htm)
(5) Thanh Niên. Khoảng 3,5 triệu lượt người chiêm bái xá lợi Đức Phật ở chùa Quán Sứ.( https://thanhnien.vn/khoang-35-trieu-luot-nguoi-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-o-chua-quan-su-185250516164622547.htm)
(6) Tuổi Trẻ. Dòng người bất tận xếp hàng vào chiêm bái xá lợi Phật tại chùa Quán Sứ. (https://tuoitre.vn/dong-nguoi-bat-tan-xep-hang-vao-chiem-bai-xa-loi-phat-tai-chua-quan-su-20250514102645216.htm) (7) Nhân Dân. Hàng nghìn người dân tới chiêm bái xá lợi Đức Phật tại chùa Bái Đính. ( https://nhandan.vn/hang-nghin-nguoi-dan-toi-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-tai-chua-bai-dinh-post881310.html)
(8) Báo Hưng Yên. Hưng Yên dự kiến đón khoảng 500 nghìn lượt người dân và Phật tử về khu vực chùa Chuông để chiêm bái. (https:// baohungyen.vn/hung-yen-du-kien-don-khoang- 500-nghin-luot-nguoi-dan-va-phat-tu-ve-khu-vuc-chua-chuong-de-chiem-bai–3181372.html)
(9) YouTube. Chiêm bái xá lợi Phật tại Đà Nẵng. (https://www. y o u t u b e . c o m / w a t c h ? v = – u 2 v M v E 9 8 c M ) (10) Công lý. Người dân TP.HCM có thể chiêm bái xá lợi Đức Phật đến ngày 8/5. ( https:// congly.vn/nguoi-dan-tp-hcm-co-the-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-den-ngay-8-5-477376.html) (11) Nhân Dân. Hàng nghìn người dân tới chiêm bái xá lợi Đức Phật tại chùa Bái Đính. (https://nhandan.vn/hang-nghin-nguoi-dan-toi-chiem-bai-xa-loi-duc-phat-tai-chua-bai-dinh-post881310.html)
(12) Giác Ngộ. Chiêm bái xá lợi Phật. (https://giacngo.vn/chiem-bai-xa-loi-phat-post75886.html)
Tùng Lâm
(Theo Đặc san Tôn giáo và Tín ngưỡng số 1/2025)
