Việc gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn đời sống tín ngưỡng ở cơ sở đang trở thành yêu cầu quan trọng trong công tác tuyên truyền, định hướng và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống hiện nay. Chương trình khảo sát, tư vấn sinh hoạt tín ngưỡng tại xã Vạn Lộc (Thanh Hóa) không chỉ thể hiện sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan nghiên cứu, chính quyền và nhân dân địa phương mà còn góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, xây dựng môi trường sinh hoạt tín ngưỡng lành mạnh, đúng quy định và phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc.
Trong bối cảnh đời sống tín ngưỡng, tôn giáo ở cơ sở ngày càng có nhiều chuyển biến, việc tăng cường vai trò của cơ quan nghiên cứu khoa học trong công tác tuyên truyền, tư vấn, định hướng thực hành tín ngưỡng đúng pháp luật đang trở thành yêu cầu thiết thực. Vừa qua (9/5), tại xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng đã phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức chương trình khảo sát, tư vấn về hoạt động tín ngưỡng, thu hút sự quan tâm của đông đảo cán bộ và nhân dân địa phương.
Đáng chú ý, đây được xem là một trong những hoạt động khảo sát, tuyên truyền, hướng dẫn sinh hoạt tín ngưỡng tại cơ sở có sự quan tâm, phối hợp đồng bộ của nhiều cấp chính quyền tại Thanh Hóa, từ cấp tỉnh đến cơ sở. Từ sự phối hợp của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa, lực lượng an ninh PA02 Công an tỉnh, đến chính quyền xã, Mặt trận Tổ quốc, cán bộ các thôn và các cơ quan nghiên cứu khoa học đã cho thấy sự chuyển biến tích cực trong cách tiếp cận đối với công tác tín ngưỡng, tôn giáo hiện nay, lấy tuyên truyền, hướng dẫn, đối thoại và đồng hành cùng nhân dân làm trọng tâm.
Sự vào cuộc đồng bộ này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân trong sinh hoạt tín ngưỡng mà còn thể hiện rõ tinh thần gần dân, sát dân, chủ động nắm bắt đời sống văn hóa, tín ngưỡng tại cơ sở; qua đó tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn ổn định an ninh văn hóa, an ninh tư tưởng và xây dựng môi trường sinh hoạt tín ngưỡng lành mạnh, đúng quy định pháp luật và phù hợp truyền thống văn hóa dân tộc.
Theo đại diện địa phương, nhóm sinh hoạt tín ngưỡng “Hội Phật Mẫu” tại xã Vạn Lộc thời gian qua đã duy trì nhiều hoạt động gắn với sinh hoạt văn hóa cộng đồng, thờ Mẫu, thờ tổ tiên và các giá trị truyền thống dân tộc. Việc tổ chức chương trình khảo sát, tư vấn lần này nhằm góp phần định hướng hoạt động tín ngưỡng diễn ra đúng pháp luật, phù hợp thuần phong mỹ tục và tăng cường sự gắn kết giữa cơ quan nghiên cứu, chính quyền với nhân dân cơ sở.
Tham dự chương trình có bà Lê Thị Bích Thủy – đại diện Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa; đại diện Phòng An ninh nội địa (PA02) Công an tỉnh Thanh Hóa; ông Nguyễn Văn Thọ – Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Lộc; ông Trần Hưng Tuấn – Trưởng Ban Xây dựng Đảng xã Vạn Lộc; đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vạn Lộc; đại diện Công an xã Vạn Lộc; cán bộ các thôn trên địa bàn xã cùng đông đảo nhân dân thôn Kiến Long.
Về phía Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng có PGS.TS Trần Ngọc Linh – Viện trưởng; Đại tá, Nhà nghiên cứu Hà Huy Thắng – Phó Viện trưởng Thường trực; ThS Hoàng Kim Đức – Chánh Văn phòng Viện cùng đại diện các phòng, ban chuyên môn của Viện tham dự.
Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Văn Thọ – Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Lộc khẳng định đời sống tín ngưỡng của nhân dân địa phương thời gian qua cơ bản ổn định, gắn với việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội dân gian và phong tục tập quán tốt đẹp của quê hương. Ông cho rằng hoạt động khảo sát, tư vấn lần này không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học mà còn góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về thực hành tín ngưỡng đúng quy định pháp luật, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giữ gìn môi trường văn hóa lành mạnh ở cơ sở.
Theo ông Nguyễn Văn Thọ, trong bối cảnh xuất hiện nhiều yếu tố tác động từ không gian mạng và các hiện tượng tâm linh phức tạp, địa phương đặc biệt coi trọng vai trò phối hợp giữa chính quyền, cơ quan nghiên cứu khoa học và nhân dân nhằm kịp thời nhận diện, ngăn chặn các biểu hiện lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để gây chia rẽ khối đoàn kết dân tộc hoặc ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa phương.
Đại diện lãnh đạo Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng, PGS.TS Trần Ngọc Linh nhấn mạnh rằng hoạt động khảo sát, tư vấn tại Vạn Lộc được triển khai trên tinh thần tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân, đồng thời hướng dẫn bà con thực hành tín ngưỡng đúng quy định pháp luật, phù hợp với thuần phong mỹ tục và truyền thống văn hóa dân tộc.
PGS.TS Trần Ngọc Linh cho rằng tín ngưỡng dân gian, trong đó có tín ngưỡng thờ Mẫu, thờ tổ tiên và các giá trị văn hóa tâm linh truyền thống, là một bộ phận quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt. Tuy nhiên, cùng với việc phát huy giá trị tích cực của tín ngưỡng, cần nâng cao nhận thức cộng đồng để tránh các biểu hiện mê tín cực đoan, lợi dụng tâm linh vì mục đích vụ lợi hoặc xuyên tạc văn hóa truyền thống.
Tại chương trình, Đại tá, Nhà nghiên cứu Hà Huy Thắng đã trình bày nhiều nội dung chuyên đề liên quan đến Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới; những điểm mới của Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi năm 2026; vai trò của hệ giá trị văn hóa, niềm tin xã hội và công tác giữ gìn an ninh văn hóa, an ninh tư tưởng ở cơ sở.
Theo Đại tá Hà Huy Thắng, tín ngưỡng thờ Mẫu, thờ tổ tiên dân tộc, thờ Thành hoàng làng hay các hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh truyền thống đều là những giá trị văn hóa có ý nghĩa trong đời sống cộng đồng nếu được thực hành đúng chuẩn mực văn hóa và đúng pháp luật. Ông cũng lưu ý người dân cần nâng cao cảnh giác trước các hiện tượng “tôn giáo mới”, các hoạt động lợi dụng tâm linh để xuyên tạc lịch sử, kích động cực đoan hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự và khối đoàn kết dân tộc.
Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Kỳ – đại diện nhóm sinh hoạt tín ngưỡng tại địa phương – cho biết bà con luôn mong muốn thực hành tín ngưỡng theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; đồng thời giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc gắn với đời sống cộng đồng ở cơ sở. Theo bà Nguyễn Thị Kỳ, thông qua hoạt động khảo sát, tư vấn của các nhà khoa học và chính quyền địa phương, người dân có thêm điều kiện để hiểu đúng hơn về pháp luật trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, từ đó nâng cao ý thức chấp hành và thực hành tín ngưỡng đúng quy định pháp luật.
Bà Nguyễn Thị Kỳ cũng nhấn mạnh tinh thần phối hợp tích cực giữa bà con với chính quyền địa phương trong các hoạt động văn hóa – xã hội, đặc biệt là các hoạt động thiện nguyện, từ thiện, hỗ trợ cộng đồng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư và củng cố khối đoàn kết toàn dân tại địa phương.
Đại diện bà con nhân dân địa phương, ông Lê Tiến Lợi cho rằng chương trình khảo sát, tư vấn lần này có ý nghĩa thiết thực đối với người dân trong việc nâng cao nhận thức về thực hành tín ngưỡng đúng pháp luật và đúng truyền thống văn hóa dân tộc. Theo ông Lê Tiến Lợi, việc các nhà khoa học, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với người dân đã giúp bà con hiểu rõ hơn về các quy định liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời tạo sự yên tâm, đồng thuận trong sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng tại cơ sở.
Ông Lê Tiến Lợi cũng bày tỏ mong muốn trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều hoạt động tuyên truyền, tư vấn khoa học tương tự để người dân được tiếp cận thông tin chính thống, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và cùng địa phương xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, đoàn kết, giàu bản sắc truyền thống.
Ông Trần Hưng Tuấn – Trưởng Ban Xây dựng Đảng xã Vạn Lộc đánh giá cao tinh thần phối hợp của Viện với địa phương trong công tác nghiên cứu, tuyên truyền và tư vấn về tín ngưỡng. Theo ông, các hoạt động trao đổi trực tiếp giữa nhà khoa học, chính quyền và nhân dân có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng, góp phần định hướng sinh hoạt tín ngưỡng lành mạnh, đúng pháp luật.
Ông Tuấn cũng cho rằng tín ngưỡng thờ Mẫu từ lâu đã gắn bó với đời sống tinh thần của người dân địa phương, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần hướng thiện và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống. Việc phát huy các giá trị tích cực của tín ngưỡng cần được đặt trong tổng thể xây dựng đời sống văn hóa mới ở cơ sở, gắn với đoàn kết cộng đồng và phát triển văn hóa địa phương.
Theo ThS. Hoàng kim Đức, Chánh văn phòng Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng, chương trình khảo sát, tư vấn tại xã Vạn Lộc là một trong những hoạt động nhằm tăng cường kết nối giữa cơ quan nghiên cứu khoa học; người thực hành tín ngưỡng và địa phương, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo đi vào đời sống một cách gần gũi, thiết thực và hiệu quả hơn.
Một số hình ảnh tại Hội nghị:
Nhất Nam
