Có lẽ trong hành trình làm người, ai cũng ít nhiều từng cảm nhận được vòng quay tất bật của cuộc sống hiện đại: cơm áo, sự nghiệp, gia đình, những biến động khó lường của thời cuộc và sự dịch chuyển không ngừng của xã hội. Nhưng mỗi độ Tết đến Xuân về, dường như có một sức mạnh vô hình kéo con người trở về cội nguồn. Với tôi, đó không phải là hoài niệm cũ kỹ hay sự nương náu vào quá khứ, mà là một sức mạnh siêu hình – một năng lượng tinh thần vượt khỏi lý giải thông thường, gắn liền với Tết cổ truyền, với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, với căn cốt văn hóa dân tộc.
Xuân Bính Ngọ 2026 đến trong một bối cảnh rất đặc biệt. Đất nước ta vừa đi qua một năm nhiều dấu ấn, đặc biệt là thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng – một dấu mốc chính trị – tư tưởng có ý nghĩa chiến lược, mở ra những định hướng lớn cho chặng đường phát triển tiếp theo của dân tộc. Trong không khí ấy, mùa Xuân không chỉ là sự tuần hoàn của thời gian, mà còn là sự khởi động của một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, nơi truyền thống và khát vọng phát triển hiện đại cùng song hành.
Tết – ký ức không phai và sức mạnh của truyền thống
Những năm 1997-1998, quê tôi nghèo đến mức mà ánh sáng điện vẫn còn là giấc mơ xa xỉ. Đêm xuống, bóng tối từ cánh đồng ùa về, chỉ có ánh đèn hoa kỳ leo lét trong từng mái nhà lợp ngói xám. Quần áo Tết năm ấy, đứa trẻ nào may mắn lắm mới được mẹ mua cho một bộ – mà cũng chỉ dám mặc ba ngày đầu năm. Sau đó, mẹ cẩn thận gấp lại, cất kỹ vào rương, như giữ gìn một báu vật dành cho những dịp thật sự trọng đại.
Thế nhưng, chính trong cái nghèo, cái thiếu ấy, Tết lại hiện lên lung linh hơn bao giờ hết. Trong ký ức của tôi, Tết không phải là mâm cỗ đầy, quần áo mới, hay những chuyến du xuân như bây giờ. Tết là tiếng pháo tép lép bép bên hiên, là màu xanh non của lá dong, lá chuối gói bánh chưng, là mùi khói bếp ngai ngái, là tiếng cười khúc khích của đám trẻ trong làng khi tranh nhau những con tò he mới nặn còn thơm mùi bột nếp.
Và hơn cả, Tết là hơi ấm của tình người, của những cuộc trở về đầy xúc động.
Tôi còn nhớ rất rõ cảnh mỗi chiều 27, 28 Tết, cả xóm tôi như lắng lại để chờ người đi xa về. Không ai bảo ai, nhưng mỗi lần ngoài đầu làng xuất hiện một bóng dáng lạ, cả xóm đều nhao nhao hỏi:
– “Năm nay thằng Dũng có về không?”
– “Con Ngọc về lâu chưa?”
Những câu hỏi tưởng chừng giản đơn ấy lại có sức mạnh kết nối lạ lùng. Nó như sợi chỉ âm thầm khâu lại ký ức, niềm mong ngóng, sự ràng buộc của mỗi phận đời với quê hương.
Có những người tha hương cầu thực cả nửa đời, mấy chục mùa Tết mới được trở lại nơi chôn nhau cắt rốn. Tôi từng chứng kiến một cảnh tượng mà đến giờ nhắc lại vẫn khiến lòng mình trào dâng cảm xúc: một người đàn ông ngoài năm mươi, dáng gầy gò, về đến cổng làng đã khụy xuống. Ông ôm lấy bờ rào tre, vùi mặt vào đó mà khóc nấc. Hòa vào tiếng gió lùa qua từng thân tre, tiếng khóc ấy day dứt, như tiếng lòng của bao người đã lỡ hẹn với quê hương.
“Thằng Thắng nó về rồi bà con ơi!” – tiếng ai đó reo lên. Và chỉ vài phút sau, người làng kéo đến đứng quanh ông. Không ai hỏi về tiền bạc, thành bại; chỉ có những câu chuyện về ngày xưa, những lời thăm hỏi thật lòng, những cái vỗ vai ấm áp. Giữa khoảnh khắc ấy, Tết đâu chỉ là mùa sum vầy; nó trở thành một nghi lễ của ký ức, một cuộc trở về thiêng liêng mà không thứ ngôn từ nào có thể diễn tả trọn vẹn.
Tôi tin rằng, chính những cuộc trở về – với bao nỗi niềm cắn rứt, thương nhớ, mừng tủi – đã làm nên linh hồn của Tết Việt. Nó không chỉ là phong tục, mà là một sức mạnh siêu hình, một sợi dây văn hóa nối con người với cội nguồn, khiến mỗi mùa Xuân đi qua, chúng ta lại hiểu hơn giá trị của hai chữ “quê nhà”.
Những phong tục vừa giản dị vừa huyền nhiệm
Tôi lớn lên rồi mới hiểu rằng những phiên chợ Xuân, nồi bánh chưng đỏ lửa đêm 28-29, những tiếng eng éc của lợn đụng Tết… không chỉ là sinh hoạt đời thường mà là cả một chuỗi nghi lễ kết nối con người với tổ tiên và với nhau. Và giữa vô vàn phong tục ấy, thiêng liêng nhất vẫn là nghi thức ra mộ gia tiên những ngày cuối năm và mâm cơm tất niên theo cổ truyền của người Việt.
Thuở nhỏ, tôi chỉ lẽo đẽo theo cha mẹ ra nghĩa trang, nhìn người lớn dọn cỏ, vun đất, thắp hương mà chẳng hiểu gì nhiều. Nhưng khi đã trưởng thành, có vợ con và trở thành điểm
tựa của gia đình, tôi mới thấm thía rằng ra mộ không chỉ là chuyện dọn dẹp, mà là một cuộc trở về với cội nguồn.
Mỗi lần vuốt nhẹ lớp bụi thời gian trên bia mộ nội tôi, trong lòng tôi luôn dấy lên một cảm giác kỳ lạ – như đang trò chuyện với những con người tuy khuất núi nhưng vẫn hiện diện đâu đó quanh mình. Trong những nén hương tất niên, giữa gió chiều hiu hắt, như có một sợi dây vô hình kết nối hai thế giới.
Người Việt tin rằng phải mời tổ tiên về ăn Tết thì cái Tết ấy mới thật sự trọn vẹn. Vì vậy, chiều 30 Tết, dù giàu hay nghèo, mỗi nhà đều sửa soạn mâm cơm tất niên thật chu đáo.
Người Việt tin rằng phải mời tổ tiên về ăn Tết thì cái Tết ấy mới thật sự trọn vẹn. Vì vậy, chiều 30 Tết, dù giàu hay nghèo, mỗi nhà đều sửa soạn mâm cơm tất niên thật chu đáo. Mâm cơm ấy không chỉ là bữa ăn, mà là lời mời kính cẩn gửi lên tổ tiên: “Ông bà về sum họp với con cháu”.
Không phải mê tín, cũng không thể giải thích bằng khoa học – đó là tâm linh văn hóa, là sức mạnh truyền đời giúp người Việt vượt qua bao khốn khó của lịch sử.
Sức mạnh siêu hình trở thành động lực kiến tạo tương lai
Năm nay, khi tôi trở lại quê nhà, con đường đất đỏ năm xưa đã thay bằng dải bê tông phẳng lỳ. Làng tôi thay đổi từng ngày, hòa vào nhịp phát triển chung của đất nước trong bối cảnh ổn định chính trị, tăng trưởng kinh tế, cải cách thể chế và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Những thành tựu ấy không đến từ khoảng trống, mà được nâng đỡ bởi một nền tảng tinh thần bền vững. Giữa chuyển động mạnh mẽ của kinh tế thị trường, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, điều khiến tôi xúc động nhất vẫn là sự bền chặt của những giá trị cội nguồn: niềm tin vào tổ tiên, vào truyền thống, vào những gì đã nuôi dưỡng con người Việt Nam qua bao thế hệ.
Giữa thời đại chuyển động chóng mặt, thế hệ chúng tôi vẫn giữ trong lòng một điểm neo tinh thần: niềm tin vào truyền thống và vào sự lãnh đạo của Đảng trong hành trình dẫn dắt Đất nước vượt qua thử thách, vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Nhìn lại lịch sử dân tộc, từ chiến tranh, đói nghèo đến đổi mới và hội nhập, chính niềm tin ấy đã giúp người Việt gìn giữ bản lĩnh, hun đúc khát vọng và mở lối đi lên. Đó là thứ “sức mạnh mềm” vô hình nhưng bền bỉ – kết tinh từ văn hóa, tín ngưỡng và đạo lý dân tộc.
Xuân 2026, khi khát vọng vươn mình của dân tộc như mầm xanh bật dậy sau những biến động toàn cầu, tôi càng thấy rõ hơn sức mạnh ấy. Đó là niềm tin vào cội nguồn, vào giá trị truyền thống, vào sự trường tồn của văn hóa Việt Nam – và vào một tương lai mà đất nước đang từng bước kiến tạo bằng cả lý trí, bản lĩnh và chiều sâu tinh thần.
Và tôi tin rằng: chính sức mạnh siêu hình ấy – vô hình nhưng bền bỉ – sẽ tiếp tục đưa chúng ta đi xa hơn, mở ra những mùa Xuân mới rực rỡ hơn cho quê hương, cho mỗi gia đình, và cho cả dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Hoàng Đại Phát
(Theo Đặc san Tôn giáo và Tín ngưỡng số 1/2026)
